Wanneer je lichaam zich terugtrekt voor je het doorhebt

Je voert de oefening uit zoals gevraagd. De beweging klopt, het ritme is goed, de techniek is degelijk. Maar ergens blijft het leeg. Je merkt dat je niet geraakt wordt – niet door de stoot, niet door het contact, niet door jezelf. Alles lijkt in orde, maar niets beweegt vanbinnen. Het is alsof je lijf aanwezig is, maar je gevoel op afstand blijft. Deze ervaring van vermijden gebeurt niet bewust. Het is geen keuze, maar een patroon.

Vermijden is vaak een oude strategie. Een manier waarop het lichaam zich heeft leren beschermen tegen wat ooit te veel was. Niet door te vechten, en ook niet door te vluchten, maar door simpelweg niets meer te voelen. In bokstherapie wordt dit niet gezien als onvermogen, maar als een stille vorm van overleving. Wat niet gevoeld kan worden, wordt vermeden – niet omdat je dat wilt, maar omdat je lichaam het heeft besloten.

Hoe het lichaam vermijdt

In de ring wordt vermijden zichtbaar zonder dat het benoemd hoeft te worden. Het uit zich in een adem die nauwelijks beweegt, in spieren die wel doen maar niets dragen, in ogen die nergens echt landen. De beweging is er wel, maar de aanwezigheid ontbreekt. Soms wordt de techniek een schild: zolang alles klopt, hoef je niets te voelen. Vermijding toont zich in neutraliteit, in correctheid, in het niet-afwijken van het veilige pad.

Het zenuwstelsel speelt hierin een belangrijke rol. Wanneer de dorsale tak van de nervus vagus actief is, schakelt het systeem over naar terugtrekking, bevriezing of dissociatie. De energie daalt, het gevoel verdwijnt naar de achtergrond. In termen van de polyvagaaltheorie wordt vermijding hier gedragen door een staat van hypoarousal – een toestand van vervlakte alertheid waarin contact en gevoel te risicovol zijn geworden. Het lichaam kiest dan voor afwezigheid als overlevingsvorm.

Wat bokstherapie zichtbaar maakt

In bokstherapie wordt vermijden niet gecorrigeerd, maar erkend. De trainer nodigt uit tot aanwezigheid, niet door te forceren maar door af te stemmen. Vertragen is daarbij essentieel. In plaats van pushen naar gevoel, ontstaat er ruimte om op te merken wat er niet gevoeld wil worden. Soms begint dat met het erkennen van afwezigheid: ‘ik voel niks’. Precies daar begint de ontmoeting. Niet bij het doorbreken van het patroon, maar bij het liefdevol leren herkennen ervan.

Door te werken met zachte aanraking, ritmische oefeningen en bewust ademgebruik ontstaat er geleidelijker contact. De bokstherapeut biedt veiligheid door voorspelbaarheid, nabijheid en respect voor grenzen. Vermijden wordt dan geen obstakel, maar een ingang. Een teken van wat ooit nodig was – en wat nu, stap voor stap, opnieuw benaderd mag worden.

Zingeving: terugkeren naar wat verlaten werd

Het vermijden van gevoel is niet het probleem. Het is de weg geweest. Een weg die je lichaam heeft gekozen om je te beschermen tegen pijn. In bokstherapie leer je die weg opnieuw bewandelen, maar nu met gezelschap. In plaats van alleen te blijven in je overlevingsmechanisme, ontstaat er samenhang tussen actie en afstemming, tussen lichaam en ziel. Gabor Maté zei het treffend: “The body always leads us home… if we can simply learn to listen.” In bokstherapie gaat luisteren niet via woorden, maar via ritme, adem en aanwezigheid. Wat je vermijdt, mag langzaam weer in beeld komen. Niet als eis, maar als uitnodiging.

Misschien is precies dat de eerste beweging van herstel: het toestaan dat je lichaam nog niet alles wil voelen – en toch blijven. Juist daar begint heling.