Boekbeschrijving: Trauma en het lichaam van Pad Ogden, Kekuni en Minton en Clare Pain
Trauma en het lichaam – sensomotorische therapie van Pat Ogden
Een sensomotorische benadering van Pat Ogden
In ‘Trauma en het lichaam’ legt Pat Ogden de basis voor de sensomotorische psychotherapie – een benadering die lichaam en geest weer verbindt in het therapeutische proces. Ogden stelt dat veel traumatische ervaringen zich niet alleen als herinnering opslaan, maar ook als houding, spierspanning en niet-voltooide beweging. Het lichaam, schrijft ze, draagt het verhaal dat woorden vaak niet kunnen vertellen. Deze benadering sluit nauw aan bij de realiteit van veel cliënten in bokstherapie. Mensen die zich terugtrekken, bevriezen of overspoeld raken door prikkels vertonen niet alleen mentale patronen, maar ook fysieke reacties: een verstrakte rug, een ingetrokken ademhaling, een arm die halverwege een stoot stilvalt. In de sensomotorische therapie wordt dit geen symptoom, maar richtingaanwijzer. Ogden leert therapeuten om met aandacht te volgen wat het lichaam toont – zonder het te forceren.
Het lichaam is ooit gestopt met bewegen in een moment van overweldiging
Een belangrijk uitgangspunt in het boek is dat overlevingsreacties – zoals vluchten, vechten of bevriezen – niet verkeerd zijn, maar onvoltooid. Het lichaam is ooit gestopt met bewegen in een moment van overweldiging. Door in therapie bewust contact te maken met de fysieke impulsen die toen werden onderdrukt, kan het zenuwstelsel opnieuw leren afmaken wat destijds werd stilgezet. Waar traditionele therapieën vaak gericht zijn op narratief en inzicht, nodigt de sensomotorische benadering uit tot vertraging. Niet: ‘wat denk je erbij?’ maar: ‘wat voel je in je kaken?’, ‘welke beweging wil je lijf maken, maar houdt het tegen?’ Deze vragen vormen de kern van de methode van Ogden. Ze leiden tot fysieke herbeleving – niet om te hertraumatiseren, maar om het lichaam te helpen reguleren, ontladen en integreren.
Het lichaam als bron van weten
Voor therapeuten die werken met de Boks Therapie methode biedt dit boek een stevige theoretische onderbouw voor wat in de praktijk dagelijks zichtbaar is: dat het lichaam voorloopt op het verhaal. In de ring komen niet alleen patronen van vechten en vermijden aan het licht, maar ook sensaties van afgrenzen, spanning, vertraging of juist impulsiviteit. De benadering van Ogden helpt om daar met precisie, zorgvuldigheid en belichaamde aandacht bij te blijven. Het boek is opgebouwd rond kernbegrippen zoals neuroceptie, window of tolerance, co-regulatie, en somatische tegenoverdracht. Ogden schrijft vanuit jarenlange ervaring met getraumatiseerde cliënten, maar ook vanuit een diepe vertrouwdheid met het lichaam als bron van weten. Ze beschrijft hoe houdingen, spiertonus, kleine bewegingen of zelfs micro-expressies informatie geven over wat ooit is gebeurd – en hoe het lichaam het nog steeds vasthoudt.
Trauma en het lichaam
In combinatie met bokstherapie wordt deze benadering bijzonder krachtig. Tijdens padswerk of stapsgewijze bewegingen wordt duidelijk hoe snel cliënten terugvallen in oude lichaamsgewoonten. Door deze waar te nemen, te benoemen en er ritmisch bij te blijven, ontstaat ruimte voor iets nieuws. Een adem die dieper mag, een schouder die zich ontspant, een grens die voelbaar wordt. Niet als prestatie, maar als proces. ‘Trauma en het lichaam’ is daarmee geen standaard werkboek, maar een diepgaande gids voor therapeuten die willen leren kijken met een sensomotorische bril. Het vraagt om aanwezigheid, om luisteren zonder invulling, om het volgen van wat het lichaam zélf aangeeft. Ogden nodigt uit tot een vorm van therapie die niet corrigeert, maar afstemt. Die niet alleen wil begrijpen, maar durft te voelen.
Voor wie met bokstherapie werkt, is dit boek een waardevolle aanvulling. Het verdiept het vermogen om het lichaam te lezen als geheugen en ingang, om reacties te vertragen zonder te veroordelen, en om in fysieke aanwezigheid veiligheid en verandering mogelijk te maken. Het bevestigt wat in de ring al voelbaar is: dat het lichaam weet wat het nodig heeft – als we durven luisteren.